advocaatblog.nl

Diederik Stapel is een bekende hoogleraar in de sociaal-psychologie. Zijn huidige werkgever is de Universiteit van Tilburg. Gedurende zijn wetenschappelijke loopbaan publiceerde hij meer dan 130 artikelen in wetenschappelijke tijdschriften. Hij won meerdere awards, werd gezien als een vooraanstaand Nederlandse psycholoog en nam regelmatig deel aan het publieke debat.

Nadat vermoeden was gerezen over frauduleuze handelingen door Stapel bij wetenschappelijk onderzoek, gaf Stapel toe dat hij in sommige publicaties data had verzonnen. Zijn werkgever stelde hem vrijwel onmiddellijk op non actief. Eind augustus 2011 constateerde een wetenschappelijke commissie dat Stapel betrokken was bij “grootschalige, langdurige fraude met data, waardoor mensen en met name jonge, aan hem toevertrouwde onderzoekers aan het begin van hun carrière, ten diepste getroffen zijn. Dit is uitzonderlijk laakbaar gedrag waardoor de wetenschap en met name het vakgebied van de Sociale Psychologie in hoge mate is geschaad.”

Het is verbazingwekkend dat de Universiteit Tilburg heeft gewacht met het ontslag van Stapel. Meteen nadat Stapel had erkend data te hebben verzonnen, had zijn werkgever hem op staande voet kunnen ontslaan. De werkgever mag een dienstverband wegens dringende reden onmiddellijk opzeggen als de werknemer zich schuldig heeft gemaakt “aan verduistering, bedrog of andere misdrijven, waardoor hij het vertrouwen van de werkgever onwaardig wordt.”

Werknemers worden voor minder op staande voet ontslagen. Het stelen van een zakje pinda’s door een cateringmedewerker of het zonder betaling meenemen van motorolie door een Hema-medewerker na viering van zijn 25-jarig jubilieum zijn sprekende voorbeelden. Juist een frauderende hoogleraar had de Universiteit met minder aarzeling op staande voet kunnen ontslaan.

Luchtvaartmaatschappijen Air France en Quantas onderhandelen met hun personeel over een nieuwe CAO. Die onderhandelingen verlopen nogal stroef. Het personeel verlangt meer salaris en kan zich niet vinden in de hervormingsplannen van de directie. Uiteindelijk dreigt het personeel van beide bedrijven met stakingen. Tienduizenden passagiers dreigen de dupe te worden.  Bij Air France bereiken partijen alsnog een akkoord. Bij Quantas verbiedt een Australische rechter de staking.

De eerste staking sinds het begin van de geschiedschrijving is die van ambachtslieden die in 1152 v.Chr. in het oude Egypte van Ramses III werkten aan de Necropolis in het Dal der Koningen. De Egyptische autoriteiten waren zodanig geschrokken van deze ongehoorde rebellie dat ze de ambachtslieden in hun eisen tegemoet kwamen en hun lonen verhoogden.

In tegenstelling tot de meeste andere westerse landen waren in Nederland ambtenaren en spoorwegpersoneel die staakten lange tijd strafbaar. Een wettelijk recht op stakingsvrijheid is bij ons nooit vastgelegd. Rechters oordeelden in de meeste gevallen dat stakingen onrechtmatig waren en wanprestatie veroorzaakten.

In 1980 sloot Nederland zich aan bij het Europees Sociaal Handvest. Hierin is het stakingsrecht wel erkend. Naar aanleiding van een staking bij de Nederlandse Spoorwegen in 1983 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat de rechtmatigheid van een staking aan deze Europese wetgeving moet worden getoetst. Sindsdien is in Nederland een staking alleen onrechtmatig als stakingen worden misbruikt of als partijen hun afspraken voor overleg niet nakomen.

Stakingen zijn kostbaar en vervelend. Gebleken is dat vooral goed overleg stakingen kan voorkomen en tevredenheid terug kan laten keren.

Christoph Waltz is als acteur bekend geworden in de spraakmakende film Inglourious Basterds. Met zijn rol als SS-officier won hij ondermeer een Oscar en een Golden Globe. Op dit moment is hij als acteur betrokken bij de opnames van een nieuwe spaghettiwestern: Django Unchained. Tijdens de opnames viel hij echter van een paard.

Sindsdien heeft hij last van een ontwricht bekken. De 54-jarige Waltz ziet ernaar uit weer snel in het zadel te zitten,maar het blijft onduidelijk of en in welke mate hij blijvend letsel houdt.

In Nederland kreeg de Arbeidsinspectie in 2010 kennis van 3.456 arbeidsongevallen. Voorbeelden van regelmatig voorkomende arbeidsongevallen zijn: het vallen van steigers, ladders en trappen, verkeersongevallen, het inademen van giftige stoffen en het (af)snijden van ledematen. Voor de schade die een werknemer in Nederland lijdt ‘tijdens de uitoefening van zijn werkzaamheden’ is de werkgever volgens art. 7:658 BW aansprakelijk. Een werkgever kan hieraan ontkomen als hij kan aantonen dat hij al zijn wettelijke verplichtingen is nagekomen of als de schade ‘in belangrijke mate’ het gevolg is van ‘opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer’.

De schade die Waltz lijdt kan veelomvattend zijn. Als hij met de filmstudio een arbeidscontract heeft, kan hij waarschijnlijk aanspraak maken op vergoeding van medische kosten, inkomensschade, juridische begeleiding en smartengeld.

Vooral bij verminderde carrièrevooruitzichten kan die schade flink oplopen. Zowel voor Waltz, als voor zijn werkgever en voor ons, zijn publiek, is het te hopen dat Waltz weer snel zal kunnen acteren.

De Provincie Noord-Holland gebruikt internet ook voor het intern uitwisselen van informatie. Een  eigen ICT-medewerker ontdekt een beveiligingslek. Hij constateert dat het wachtwoord van de provinciemedewerkers veel te eenvoudig is: welkom01. Hierdoor is het voor buitenstanders erg makkelijk om bij verboden, gevoelige en vertrouwelijke overheidsinformatie te komen.

De ijverige ICT-medewerker maakt het lek zichtbaar door zelf anoniem in het systeem in te breken. Vervolgens probeert hij met deze inbraak als voorbeeld zijn werkgever te overtuigen van het probleem. De werkgever kan het niet waarderen. Tot verbijstering van de ICT-medewerker komt er een aangifte wegens computervredebreuk. Hij krijgt te horen dat het benodigde vertrouwen in hem ernstig is geschaad. Er volgt een schorsing in afwachting van het onderzoek.

De meest bekende klokkenluider is voormalig EU-ambtenaar Paul van Buitenen. Hij maakte kostbare misstanden openbaar.Zijn werkgever was niet blij en ontsloeg hem. Er volgde maatschappelijke verontwaardiging, maar het lukte Nederland niet om wetgeving tot stand te brengen die klokkenluiders tegen ontslag beschermt.

In het Nederlandse rechtssysteem zijn nauwelijks voorbeelden van zaken waarin kantonrechters ontbinding van een arbeidscontract met een klokkenluider hebben geweigerd. Op grond van de wet weegt voor de kantonrechter alleen of de arbeidsverhouding door het klokkenluiden definitief is verstoord en dat de orde binnen het bedrijf moet worden hersteld. Onze maatschappij waardeert klokkenluiders. Onze rechtspraak een stuk minder.

PSV reservedoelman Khalid Sinouh twittert ongezouten. De hele wereld kon zijn twitterbericht van 11 september 2011 lezen: “Mensen zullen we ons nu weer concentreren op het heden, word een beetje moe van die 9/11 propaganda!!! Pffff.” Hij kreeg er uit binnen- en buitenland veel kritiek op. Vooral hele boze.

Zijn werkgever PSV, aan wie hij zijn bekendheid heeft te danken, zag zich genoodzaakt openlijk afstand te nemen van haar werknemer. Via een persbericht liet de befaamde club weten hem erop aan te zullen spreken.

Het gebeurt steeds vaker dat een werknemer en een werkgever door een bericht op Facebook of Twitter in problemen dreigen te komen. Onlangs bracht de districtschef van de Politie Zuid-Oost Twente haar werkgever in verlegenheid door een mening te geven over het overlijden van twee jonge mensen die zij onterecht in verband bracht met huiselijk geweld. In Alphen moest een raadslid van de gemeenteraadsfractie Trots op Nederland het veld ruimen toen hij via twitter een mening gaf die zijn bazin Rita Verdonk niet beviel. Een ICT-deskundige die sarcastisch twitterde over de salarisonderhandelingen met zijn nieuwe werkgever Cisco zag zijn nieuwe baan alsnog aan zijn neus voorbij gaan.

PSV en veel andere werkgevers hebben duidelijk nog niet stilgestaan bij de mogelijkheid over het gebruik van sociale media in goed overleg afspraken met hun medewerkers te maken. Niet om het uiten van persoonlijke meningen te verbieden. Wel om te voorkomen dat beide
partijen door ondoordachte handelingen met pijnlijke situaties en onnodige reputatieschade
worden geconfronteerd.